2014: Najszybszy lodowiec Grenlandii bije rekordy prędkości. 2019: Lodowiec się ustabilizował.

Lodowiec Jakobshavn (po lewej) uchodzący do fiordu, gęstego od kry i gór lodowych (po prawej). Fot. M. Haferkamp/Wikimedia
Lodowiec Jakobshavn (po lewej) uchodzący do fiordu, gęstego od kry i gór lodowych (po prawej). Fot. M. Haferkamp/Wikimedia/CC BY-SA 3.0

Ostatnia aktualizacja: 26 marca 2019 (patrz: druga część wpisu)

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
3 lutego 2014, na podstawie noty prasowej Science Daily:

Lodowiec wyprowadzający Jakobshavn z rekordową prędkością drenuje lód z lądolodu Grenlandii prosto do oceanu. Glacjolodzy z Uniwersytetu Waszyngtonu i Niemieckiej Agencji Kosmicznej zmierzyli dramatyczny wzrost prędkości tego szybko płynącego lodowca w 2012 i 2013 roku. Ich wyniki zostały opublikowane kilka dni temu w prestiżowym czasopiśmie The Cryosphere (Joughin et al. 2014).

„Obserwujemy obecnie czterokrotny wzrost prędkości lodowca w ciągu lata w stosunku do lat 90., a już wtedy uważany był za jeden z najszybszych lodowców Grenlandii” – powiedział Ian Joughin, naukowiec z Centrum Nauk Polarnych Uniwersytetu Waszyngtonu i główny autor badań.

W 2012 roku lodowiec Jakobshavn osiągnął rekordową prędkość przekraczającą w ciągu lata 17 km rocznie (46 m dziennie). Taka prędkość płynięcia lodu nigdy wcześniej nie była zmierzona na żadnym lodowcu lub strumieniu lodowym na Grenlandii czy Antarktydzie.

Naukowcy podkreślają, że latem prędkość lodowców wzrasta w stosunku do spokojniejszego okresu zimowego. Dodają jednak, że nawet uśredniona dla ostatnich kilku lat prędkość lodowca Jakobshavn i tak jest wyższa o ok. 3 razy od średniej dla lat 90.

Wzrost prędkości lodowca oznacza, że oddaje on do oceanu coraz więcej lodu, przyczyniając się tym samym do wzrostu poziomu morza. „Wiemy, że między 2000 a 2010 rokiem tylko ten jeden lodowiec spowodował wzrost poziomu morza o 1 mm. Wzrost prędkości płynięcia spowoduje, że w następnej dekadzie jego udział w tym procesie będzie prawdopodobnie jeszcze wyższy” – wyjaśnia Joughin.

Lodowiec Jakobshavn drenuje lód z lądolodu grenlandzkiego do morza poprzez dwa procesy: cielenie, czyli odłamywanie się gór lodowych (jedna z nich była prawdopodobną przyczyną zatonięcia Titanica w 1912 roku) oraz poprzez topnienie. Oba procesy przyczyniają się do globalnego wzrostu poziomu morza z tego tylko lodowca w podobnym stopniu.

W miarę ogrzewania się Arktyki, lodowce Grenlandii, takie jak Jakobshavn, tracą swoją grubość i cielą się coraz intensywniej. Oznacza to, że mimo, iż Jakobshavn spływa w stronę oceanu i płynie coraz szybciej, dostarczając tym samym coraz więcej lodu, jego czoło jest w fazie bardzo szybkiej recesji, tj. wycofuje się w górę fiordu. W 2012 i 2013 roku czoło cofnęło się o ponad kilometr więcej niż w poprzednich latach.

W przypadku lodowca Jakobshavn spadek grubości i wzrost tempa recesji zbiegają się w czasie ze wzrostem prędkości płynięcia. Czoło lodowca znajduje się obecnie w stosunkowo głębokim obszarze fiordu, w którym dno znajduje się około 1300 m poniżej poziomu wody. Według naukowców tłumaczy to rekordową prędkość lodowca. „Gdy czoło wycofuje się do głębokich stref, traci poprzez cielenie więcej lodu z czoła – tego samego lodu, który hamuje przepływ. Jego usunięcie z czoła do oceanu powoduje przyspieszenie całego lodowca” – wyjaśnia Joughin.

Naukowcy sądzą, że lodowiec Jakobshavn jest niestabilny, co oznacza, że recesja czoła będzie kontynuować. Do końca wieku jego czoło wycofa się prawdopodobnie do samego początku fiordu, tj. o ok. 50 km w stosunku do pozycji współczesnej.

Źródła:

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
26 marca 2019, aktualizacja na podstawie tej noty prasowej NASA:

Pięć lat po omawianej wyżej publikacji nastąpił nieoczekiwany (wówczas) zwrot akcji. Jakobshavn nie tylko przestał przyspieszać, ale nawet spowolnił, ustabilizował swoją krawędź i nieco przytył. Wciąż traci jednak masę, płynie szybciej niż w latach 1990. i bierze udział we wzroście poziomu morza, ale tempo tych strat jest wyraźnie niższe, niż wcześniej. Co się dzieje?

Sytuację tę tłumaczy najnowsza publikacja zespołu Ali Khazendara, wydana w czaspiśmie Nature Geoscience (Khazendar et al., 2019)Jej główny autor powiedział w wywiadzie: „Z początku w to nie wierzyliśmy. Zakładaliśmy z grubsza, że Jakobshavn będzie kontynuował (swoje przyspieszenie i recesję – przyp. JM), tak jak to robił przez ostatnie 20 lat”. Autorom udało się jednak znaleźć prawdopodobną przyczynę zmiany zachowania lodowca. Okazuje się, że na tempo jego ruchu ogromny wpływ ma temperatura obmywającej go wody oceanicznej, która w regionie lodowca od kilku lat utrzymuje się na najniższym poziomie od ostatnich trzech dekad. 

Za ochłodzenie wody w fiordzie lodowca odpowiedzialna jest tzw. oscylacja północno-atlantycka (ang. North Atlantic Oscillation, NAO), zjawisko klimatyczne powodujące zmiany temperatury wody Atlantyku w cyklu od 5 do 20 lat. W ostatnich latach NAO powoduje ogólne ochłodzenie wód oceanu, dodatkowo wzmocnione w sąsiedztwie Jakobshavn przez lokalne wahnięcia wzdłuż zachodniego wybrzeża Grenlandii. Gdy za jakiś czas faza NAO odwróci się, bardzo możliwe, że lodowiec ponownie wejdzie w tryb szybszej utraty masy.

Związek pomiędzy zachowaniem lodowców, a właściwościami otaczających je wód morskich jest w ostatnich latach gorącym tematem w glacjologii. Od pewnego czasu wiemy, że to oceany odgrywają kluczową rolę w kontrolowaniu prędkości i topnienia lodowców wyprowadzających Antarktydy. Praca Khazendara i jego kolegów daje kolejne dowody na to, że jest to bardziej ogólna geograficznie prawidłowość. Przegląd wiedzy z tego zakresu opublikowali niedawno Truffer i Motyka, który dostępny jest tutaj.

Źródła:

Reklamy

7 responses to “2014: Najszybszy lodowiec Grenlandii bije rekordy prędkości. 2019: Lodowiec się ustabilizował.

  1. Pingback: Ostatni spokojny fragment Grenlandii już niestabilny | Glacjoblogia·

  2. Pingback: Video: Aktualny stan lądolodu Grenlandii | Glacjoblogia·

  3. Pingback: Przyspieszenie spływu lodu do oceanu zachodzi również w Europie | Glacjoblogia·

  4. Pingback: Glacjologiczna fotografia miesiąca – 2015/01 | Glacjoblogia·

  5. Pingback: „Licealna” klasyfikacja lodowców – czy warto ją zmieniać? | Glacjoblogia·

  6. Pingback: Antarktyda i Grenlandia topnieją. Oto jak można temu zaradzić. | Glacjoblogia·

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s