Czy najstarsi Szkoci pamiętają lodowce w Grampianach?

Krajobraz polodowcowy gór Cairngorm, Szkocja. Fot. Runofcam/Wikimedia

Krajobraz polodowcowy gór Cairngorm, Szkocja. Fot. Runofcam/Wikimedia

W ostatnim numerze czasopisma The Holocene dwie grupy badaczy z Wielkiej Brytanii donoszą, że małe lodowce górskie mogły istnieć w szkockich Grampianach zaledwie kilkanaście pokoleń temu.

Dotychczasowe koncepcje mówiły, że ostatnie lodowce zniknęły z tego obszaru ponad 11 tysięcy lat temu, chociaż hipotetyczne lodowce z okresu tzw. Małej Epoki Lodowej (XV-XIX wiek) były przedmiotem rozważań znanego badacza Davida Sugdena już w latach 70. 

Można powiedzieć, że lodowce są pochodną klimatu – powstają w okresach chłodnych i/lub śnieżnych. Setki lat temu nie prowadzono jednak pomiarów meteorologicznych, nie wiemy więc dokładnie jakie warunki wówczas panowały i zdani jesteśmy tylko na dane pośrednie. Wynika z nich, że podczas Małej Epoki Lodowej średnia temperatura powietrza w Szkocji była o ok. 1,5°C niższa niż obecnie. Zespół dr. Stephena Harrisona uwzględnił tę różnicę oraz założył 10% wzrost intensywności opadów (w tym śnieżnych). Jego model klimatyczno-glacjologiczny wykazał, że takie warunki powinny być wystarczające do powstania małych lodowców w cyrkach górskich w paśmie Cairngorm, a być może i w innych regionach Wielkiej Brytanii.

Czy są jednak jakieś dowody na istnienie lodowców w Grampianach w ciągu chłodniejszych okresów ostatnich tysiącleci? Wykorzystując technikę datowania kosmogenicznego berylu 10Be, dr Martin Kirkbride i współpracownicy wykazali, że ok. 2,8 tys. lat temu mały lodowiec istniał w cyrku Coire an Lochain. Co więcej, ich datowania niezidentyfikowanego wcześniej wału moreny czołowej sugerują, że uformował się tam również w czasie Małej Epoki Lodowej i istniał aż do XVII lub XVIII wieku, co zgadza się z modelem zespołu Harrisona.

Jeden ze współautorów pracy, dr Jez Everest, powiedział o badaniach: „To ekscytujące. Po raz pierwszy wykazaliśmy, iż w Szkocji istniały warunki sprzyjające zlodowaceniu w ciągu ostatnich 500 lat. Był to okres, gdy w pozostałych obszarach zlodowaceń, takich jak Skandynawia, Islandia lub Alpy, lodowce osiągały swoje największe rozmiary od zakończenia ostatniej Epoki Lodowej. Ma to ogromne znaczenie przy rekonstrukcjach klimatycznych dla ostatnich stuleci dla Szkocji i całego tego regionu”.

Nie wszyscy badacze Grampianów podzielają jednak ten entuzjazm. Słynny w Szkocji ekolog i fascynat śniegu dr Adam Watson stanowczo odrzuca wnioski zespołów Harrisona i Kirkbride’a. Twierdzi, że jeżeli gdziekolwiek w Szkocji miałby istnieć niedawno lodowiec, to na pewno nie w opisywanym przez Kirkbride’a cyrku, bo w okolicy istnieją miejsca znacznie bardziej śnieżne. Podważa też wyniki datowania wału morenowego, uważając go za zwykły wał usypiskowy, nadbudowywany corocznie przez lawiny i obrywy skalne, a nie utworzony przez działalność lodowca.

Wymiana zdań między oboma zespołami i dr. Watsonem nadal trwa na szkockich stronach internetowych.

Źródła:
Harrison S., Rowan A.V., Glasser N.F., Knight J., Plummer M.A., Mills S.C. 2014. Little Ice Age glaciers in Britain: Glacier-climate modelling in the Cairngorm Mountains. The Holocene, vol. 24, no. 2, 135-140, doi: 10.1177/0959683613516170

Kirkbride M., Everest J., Benn D.I., Gheorghiu D. & Dawson A. 2014. Late-Holocene and Younger Dryas glaciers in the northern Cairngorm Mountains, Scotland. The Holocene, vol. 24, no. 2, 141-148, doi:10.1177/0959683613516171

http://www.winterhighland.info/forum/read.php?2,160860,160987#msg-160987 - A. Watson krytycznie o lodowcach w Szkocji w czasie Małej Epoki Lodowej

http://www.ukhillwalking.com/news/item.php?id=68669 - odpowiedź M. Kirkbride'a i J. Everesta do A. Watsona
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s