Ostatni spokojny fragment Grenlandii już niestabilny

Prędkość płynięcia lodu na Grenlandii. Czerwony - minimalna, fioletowy - duża prędkość. Fot. NASA

Prędkość płynięcia lodu na Grenlandii. Kolory czerwone – prędkość minimalna, kolory niebieskie i fioletowe – prędkość wysoka (strumienie lodowe). W prawej górnej części lądolodu – strumień północno-wschodni Fot. NASA

Międzynarodowa grupa badaczy odkryła, że ostatni stabilny fragment lądolodu Grenlandii już takim nie jest. Oznacza to, że dotychczasowe oceny przyszłego tempa wzrostu poziomu morza są najpewniej zaniżone. Takie wnioski płyną z artykułu grupy Shfakata A. Khana opublikowanego wczoraj w czasopiśmie Nature Climate Change.

Badania grupy skupiły się na utracie masy w północno-wschodniej Grenlandii, szczególnie dobrze widocznej poprzez silną recesję lodowca wypustowego Zachariae, który w ciągu ostatniej dekady wycofał się aż o 20 km. Dla porównania, recesja słynnego lodowca Jakobshavn wyniosła 35 km, ale w ciągu ostatnich 150 lat. Naukowcy w swojej pracy wykorzystali system GNET – sieć urządzeń GPS mierzącą stopień „wgniatania” litosfery ciężarem nadległej masy lodowej.

Lodowiec Zachariae związany jest z północno-wschodnim strumieniem lodowym. Strumienie lodowe to podłużne obszary lądolodów, które charakteryzują się dużo szybszym ruchem niż sektory sąsiednie. Drenują one wielkie masy lodowe, podobnie jak rzeki odwadniają swoje dorzecza. Strumień północno-wschodni jest najdłuższy – sięga głębiej do wnętrza Grenlandii niż jakikolwiek inny, co potencjalnie czyni z niego słaby punkt północnej części lądolodu.

„Północno-wschodnia Grenlandia jest bardzo chłodna. Do tej pory była uważana za ostatnią stabilną część lądolodu”, wyjaśniał Michael Bevis ze Stanowego Uniwersytetu w Ohio, lider grupy zajmującej się GNET. „Nasze badania pokazują, że tempo ubytku lodu w tym sektorze rośnie. Dlatego wydaje się, że już całe obrzeże lądolodu jest niestabilne”.

Podobnie jak inne lodowce i strumienie Grenlandii (np. Jakobshavn), strumień północno-wschodni przyspiesza. Dawniej spływał spod szczytu lądolodu dość powolnie, bo hamowała go rozległa strefa czołowa. W miarę jej redukcji, ruch lodu przyspiesza, podobnie jak transport masy z góry na dół, tj. do oceanu.

„Sugeruje to możliwość istnienia dodatniego sprzężenia zwrotnego, w którym recesja lodowca wypustowego, spowodowana częściowo wzrostem temperatury powietrza, a częściowo dynamiką samego lodowca, prowadzi do bardziej dynamicznej utraty masy w wyższych partiach. Sugeruje to z kolei, że udział Grenlandii w globalnym wzroście poziomu morza może być w przyszłości jeszcze wyższy”, powiedział Bevis. Już obecnie grenlandzki lądolód jest jednym z głównych udziałowców światowego wzrostu poziomu morza. W ostatnich 20 latach utrata masy z lądolodu dodawała do niego 0,5 mm rocznie. Całkowity roczny wzrost szacuje się na 3,2 mm.

Główny autor badań, Shfaqat Abbas Khan, naukowiec z Narodowego Instytutu Kosmicznego na Politechnice Kopenhaskiej, powiedział, że wnioski płynące z pracy mają duże znaczenie. „Fakt, że tempo utraty masy z lądolodu grenlandzkiego wzrosło w ostatnich dziesięcioleciach jest ogólnie znany, ale wzrost udziału północno-wschodniej części Grenlandii w tym procesie to nowość i coś bardzo zaskakującego”.

Wcześniejsze badania z wykorzystaniem fotografii lotniczych wskazują, że do 2003 roku północno-wschodni sektor Grenlandii był stabilny. Khan i jego współpracownicy połączyli dane z GNET z pomiarami grubości lodu pochodzącymi z kilku różnych satelitów: ATM, ICESat, LVIS i ENVISAT. Odkryli, że od 2003 roku północno-wschodnia Grenlandia traci ok. 10 miliardów ton lodu rocznie.

Wg Khana zwiększony przepływ lodu w tym regionie jest szczególnie niepokojący, ponieważ strumień północno-wschodni rozciąga się na długości ponad 600 km, od wybrzeża, aż do serca lądolodu. „Oznacza to, że zmiany zachodzące na krawędzi lądolodu mogą wpłynąć na bilans masy głęboko w jego środkowych partiach. Co więcej, z powodu potężnych rozmiarów tego strumienia lodowego, ma on potencjał, aby w przyszłości znacząco zmienić bilans masy całego lądolodu”, powiedział. Zgadza się z tym Bevis: „Fakt, że ta utrata lodu jest związana z wielkim strumieniem kanalizującym przepływ masy z wnętrza lądolodu napawa obawami przed tym, co może się stać”.

Źródła:
Shfaqat A. Khan, Kurt H. Kjær, Michael Bevis, Jonathan L. Bamber, John Wahr, Kristian K. Kjeldsen, Anders A. Bjørk, Niels J. Korsgaard, Leigh A. Stearns, Michiel R. van den Broeke, Lin Liu, Nicolaj K. Larsen, Ioana S. Muresan.Sustained mass loss of the northeast Greenland ice sheet triggered by regional warming. Nature Climate Change, 2014; DOI: 10.1038/NCLIMATE2161
http://www.sciencedaily.com/releases/2014/03/140316152955.htm
http://glacierchange.wordpress.com/tag/northeast-ice-stream-greenland/
Reklamy

3 responses to “Ostatni spokojny fragment Grenlandii już niestabilny

  1. Pingback: Video: Aktualny stan lądolodu Grenlandii | Glacjoblogia·

  2. Pingback: Przyspieszenie spływu lodu do oceanu zachodzi również w Europie | Glacjoblogia·

  3. Pingback: Glacjologiczna fotografia miesiąca – 2015/01 | Glacjoblogia·

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s