Glacjologiczna fotografia miesiąca – 2015/01

Lodowiec Upsala (Upsala Glacier), Patagonia, Argentyna. Fot. longhorndave/Flickr/Wikimedia

Czoło lodowca Upsala (Glaciar Upsala/Upsala Glacier), od którego odłamują się do jeziora bryły lodu, Patagonia, Argentyna. Fot. longhorndave/Flickr/Wikimedia

Lodowce Ameryki Południowej rozsiane są wzdłuż niemal całego łańcucha Andów, łącznie z ich regionami podrównikowymi, ale zdecydowana większość lodu skupiona jest w dwóch patagońskich polach lodowych na południu kontynentu. Od wielu dekad masy lodowe Patagonii kurczą się w bardzo szybkim tempie, średnio tracąc około 1 m grubości rocznie, co pod tym względem stawia je w światowej czołówce.

Przedstawiony na fotografii lodowiec Upsala jest jednym z największych wypustów z południowego pola lodowego. Pod względem dynamiki przypomina nieco lodowce grenlandzkie, z tą różnicą, że uchodzi on do wielkiego jeziora Lago Argentino, a nie do morza. Czoło lodowca Upsala miewało w przeszłości okresy szybkiej recesji, z których ostatni skończył się pod koniec lat 1990. Od tego czasu aż do roku 2008 czoło pozostawało we względnie stabilnej pozycji. Sakakibara i in. (2013) zmierzyli, że w okresie 2000-2008 czoło cofało się o ok. 80 m rocznie. W latach 2008-2011 prędkość recesji wzrosła dziesięciokrotnie do 880 m na rok. Za tak gwałtowny wzrost tempa utraty masy obwinia się przyspieszenie prędkości jego spływu, związane prawdopodobnie z wycofaniem czoła w głębsze strefy jeziora. Zmiany dynamiczne w obrębie lodowca doprowadziły nie tylko do szybkiej zmiany długości jęzora, ale przede wszystkim do spadku jego grubości w tempie aż 13 m rocznie, lokalnie przekraczając 35 m/rok.

Recesja lodowca Upsala (Glaciar Upsala/Upsala Glacier) w latach 2002-2013. Fot. NASA

Recesja lodowca Upsala (Glaciar Upsala/Upsala Glacier) w Patagonii w latach 2002-2013. Fot. NASA

Przykład lodowca Upsala podkreśla, że to nie tylko klimat steruje ablacją, tj. utratą masy lodowej. W przypadku dużych lodowców uchodzących do wody ogromną rolę odgrywa także dynamika ich ruchu, której zmiany mogą zintensyfikować procesy cielenia, czyli odłamywania brył lodu do akwenu. Pokrewne procesy zachodzą obecnie m.in. na Antarktydzie (czytaj >>>tutaj, >>>tutaj>>>tutaj i >>>tutaj) oraz na Grenlandii (czytaj >>>tutaj i >>>tutaj).

Źródło:
Sakakibara et al. 2013. Rapid retreat, acceleration and thinning of Glaciar Upsala, Southern Patagonia Icefield, initiated in 2008. Annals of Glaciology 54 (63), 131-138. http://dx.doi.org/10.3189/2013AoG63A236 , pełny tekst za darmo >>>tutaj
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s