Tatry jakich już (dawno) nie ma – jak wyglądały 20 tys. lat temu?

Tatry w czasie ostatniej Epoki Lodowej wg. Zasadniego i Kłapyty 2014

Tatry w czasie ostatniej Epoki Lodowej wg. Zasadniego i Kłapyty 2014

Dwóch krakowskich geomorfologów stworzyło pierwszą kompletną mapę zlodowacenia Tatr dla maksimum ostatniej Epoki Lodowej (ok. 20 tys. lat temu). Nie dosyć, że jest po prostu piękna, to naukowcy przygotowali dodatkowe atrakcje dla szerokiego grona zainteresowanych w postaci trójwymiarowych animacji i ogólnodostępnych materiałów źródłowych (link na dole strony). Brawo!

W niedawnej (geologicznie!) historii na północną Polskę nasunął się ogromny lądolód pochodzący ze Skandynawii, a wyższe partie Sudetów i Karpat pokryły małe lodowce górskie. W czasie maksimum ostatniej Epoki Lodowej ok. 20 tysięcy lat temu, w najwyższych polskich górach – Tatrach – lodowce osiągnęły naprawdę spore rozmiary – 55 systemów lodowcowych pokrywało wtedy łącznie ok. 280 km2.

Od dziesięcioleci naukowcy starali się odgadnąć historię zlodowaceń Tatr. Do dyspozycji mieli zawsze niewiele – żadnych świadków, a jedynie stare „odciski palców” lodowców, takie jak mocno nadgryzione zębem czasu moreny czołowe i boczne. Prób rekonstrukcji zasięgu lodowców tatrzańskich było wiele, a ostatnią z nich, i to najbardziej spektakularną, nowoczesną oraz pierwszą przedstawiającą całe Tatry, jest praca dwóch geomorfologów z Krakowa – Jerzego Zasadniego z AGH i Piotra Kłapyty z UJ, opublikowana w czasopiśmie Journal of Maps (Zasadni i Kłapyta 2014). Autorzy Ci, poza specjalistycznym artykułem, pokusili się o przybliżenie wyglądu Tatr szerszej publice w postaci świetnego animowanego przelotu nad zlodowaconymi górami. Nawet jeśli znacie Tatry z własnych pieszych wędrówek, to 20 tys. lat temu wyglądały tak odmiennie niż dziś, że możecie mieć problem z rozpoznaniem podstawowych elementów ich topografii!

Dodatkowo, autorzy wykonali osobną, jeszcze bardziej szczegółową animację dla największego tatrzańskiego lodowca – Lodowca Doliny Białki – którego całkowita powierzchnia przekraczała 43 km2, i którego grubość dochodziła do ponad 400 m. Dość powiedzieć, że jego czoło sięgało aż do dzisiejszej Łysej Polany (w pobliżu której zaczyna się asfaltowa droga nad Morskie Oko), a swój początek lodowiec miał pod samymi Rysami i Gerlachem.

Praca Zasadniego i Kłapyty doceniona została przez redakcję czasopisma Journal of Maps, która wybrała ich mapę na najlepszą spośród opublikowanych w 2014 roku. Dla miłośników Tatr szczególnie cenne są materiały dodatkowe załączone w pracy, takie jak pliki z geometrią lodowców w formacie SHP, które są powszechnie stosowanym formatem w specjalistycznych systemach informacji geograficznej. Na koniec wspaniała wiadomość – nie potrzeba być informatykiem, aby eksplorować paleo-lodowce Tatr na własną rękę, ponieważ autorzy przekazali czytelnikom także pliki w formacie KMZ, które można wyświetlać w postaci 3D w darmowym programie Google Earth

A dla niecierpliwych gotowe, przeglądarkowe modele 3D zlodowaconych Tatr umieszczono także >>>tutaj i >>>tutaj

Źródła:

Zasadni J. i Kłapyta P. 2014. The Tatra Mountains during the Last Glacial Maximum. Journal of Maps 10, 3, 440-456. Strona główna: http://www.tandfonline.com/doi/suppl/10.1080/17445647.2014.885854

cały tekst w PDF – kliknij „Download Full Text” w linku powyżej
PEŁNA MAPA TATR, pliki SHP i KMZ – w linku powyżej kliknij zakładkę „Supplemental” na dole strony, a następnie „Download” (ok. 20 MB) lub ściągnij mapę ze strony AGH klikając >>>tutaj, a pliki KMZ klikając >>>tutaj

Reklamy

One response to “Tatry jakich już (dawno) nie ma – jak wyglądały 20 tys. lat temu?

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s