Niewyobrażalne zimno na szczycie lądolodu Antarktydy

Powierzchnia lądolodu Antarktydy. Fot. Stephen Hudson, CC-BY-SA 3.0.

Nowe analizy zdjęć satelitarnych opublikowane w Geophysical Research Letters pod kierownictwem Teda Scambosa wskazują, że w płytkich zagłębieniach w pobliżu szczytu lądolodu Antarktydy Wschodniej temperatura powierzchni może lokalnie spadać do blisko -100˚C. Nasuwa się pytanie czy istnieje dolna granica temperatury możliwej do osiągnięcia na Ziemi?

W 2013 roku podobne analizy satelitarne wykazały, że temperatura powierzchni na antarktycznym płaskowyżu spada miejscami do -93˚C, tj. poniżej oficjalnego światowego rekordu zimna zmierzonego na stacji Wostok (-89˚C na wysokości 2 m nad powierzchnią). W najnowszej pracy badacze zrewidowali te wyniki i w oparciu o dłuższe serie pomiarowe skalibrowali dane satelitarne tak, aby jak najlepiej dopasować je do bezpośrednich pomiarów ze stacji meteorologicznych. W swojej pracy wykorzystali dane z czujnika MODIS amerykańskich satelitów Terra i Aqua z lat 2004-2016 i po uwzględnieniu wspomnianych korekt doszli do wniosku, że w czasie nocy polarnej (głównie w lipcu i sierpniu) temperatura powierzchni w pobliżu szczytu lądolodu może dochodzić nawet do -98˚C.

Aby osiągnąć tak niską temperaturę muszą być spełnione pewne warunki topograficzne i meteorologiczne. Po pierwsze, niezbędne jest znaczne wyniesienie terenu ponad poziom morza (>3800 m n.p.m.) oraz obecność płytkich (2-3 m głębokości), acz rozległych (np. 1-15 km średnicy) zagłębień na powierzchni lądolodu. Po drugie, przez kilka kolejnych dni w czasie nocy polarnej powietrze musi być ekstremalnie suche, niebo bezchmurne, a wiatry łagodne. Wówczas, wyjątkowo zimne i odrobinę cięższe od otoczenia powietrze spływa do zagłębień terenu i pozostając w nich uwięzionym wychładza powierzchnię (a w konsekwencji także powietrze) dopóty, dopóki nie zmieni się pogoda. Według badaczy istnieje hipotetyczna możliwość, aby osiągnąć jeszcze nieco niższą temperaturę, ale wymagałoby to aż kilku tygodni stabilnej pogody, co na Antarktydzie się nie zdarza. W związku z tym autorzy pracy sugerują, że okolice -98˚C są najniższą temperaturą możliwą do osiągnięcia na powierzchni naszej planety. Mógłby na to wskazywać także fakt, że odkryto aż około 100 miejsc z taką właśnie minimalną temperaturą powierzchni, ale żadnego zauważalnie chłodniejszego.

Oficjalny rekord wychłodzenia powietrza wciąż jednak pozostaje na rosyjskim Wostoku, ponieważ dane z MODIS mierzą temperaturę powierzchni. W warunkach ekstremalnie zimnych i bezchmurnych nad powierzchnią Antarktydy rozwija się silna przypowierzchniowa inwersja temperatury, tj. temperatura powietrza bardzo szybko rośnie wraz ze wzrostem wysokości ponad powierzchnię śniegu, np. o kilka stopni ˚C na każdy 1 m wyniesienia. Bazując na pomiarach bezpośrednich z pobliskich, choć nie aż tak zimnych stacji meteorologicznych, autorzy oceniają, że przy temperaturze powierzchni wynoszącej -98˚C temperatura powietrza na wysokości 2 m może wynosić typowo -94 ±4˚C.

Pozostaje teraz zmierzyć taką wartość w terenie. Zespół przygotowuje już instrumenty, które będą w stanie przetrwać najsurowszą zimę na planecie i planuje je zainstalować w przeciągu dwóch lat.

Źródła:

Scambos T., et al. 2018. Ultra‐low surface temperatures in East Antarctica from satellite thermal infrared mapping: the coldest places on Earth. Geophysical Research Letters, https://doi.org/10.1029/2018GL078133

Coldest place on Earth is colder than scientists thought – news.agu.org 

Reklamy

3 responses to “Niewyobrażalne zimno na szczycie lądolodu Antarktydy

  1. Ciekawe czy ocieplenie związane z zwiększająca się koncentracją gazów cieplarnianych, spowodowało że temperatura minimalna która może być na szczycie lądolodu Antarktydy się zwiększyła i kiedyś mogły być jeszcze niższe temperatury? Czy wysokość lądolodu a co się z tym wiąże niska grubość atmosfery nad nim (wiec mniejsza grubość optyczna gazów cieplarnianych) a także brak możliwość zwiększenia udziału pary wodnej tak minimalnie wpłynęła na ten region że nie widać wzrostu temperatur w przeciwieństwie do półwyspu Antarktycznego który ociepla się w tempie jednym z największych na świecie
    Pewnie pytanie zostanie bez odpowiedzi bo myślę że trudno na nie odpowiedzieć ale to było by ciekawe szczyt lądolodu – jedyne miejsce gdzie nie dotarło globalne ocieplenie 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s